Publieke omroepen en social media: Succesverhalen en gemiste kansen (4)

Kort geleden schreef ik hier het artikel Social Media? Duik erin! Als je niet zo’n durfal bent om direct te duiken, maar wel erg benieuwd naar de kracht van social media, kun je eerst beginnen met te luisteren naar wat mensen over je merk (lees: omroep) of product (lees: programma) zeggen. Er zijn meerdere manieren om dit te achterhalen. Omdat op weblogs meestal vaker een mening wordt geventileerd dan op een willekeurige nieuws- of startpagina is Google’s Blogsearch een goed begin om reacties te vinden op je programma’s.

Een tweede stap die je kan zetten is het gesprek aangaan met je publiek. Dat kan door op blogartikelen te reageren. Maar met een duidelijke doelgroep is het nog slimmer om zelf een blog te beginnen. Je biedt hiermee een kijkje in de keuken, en je kan bovendien nog wat leren van je publiek.

Bert Jansen van Human heeft vorig jaar het initiatief genomen tot het platform Docblogs. DocBlogs zijn weblogs van documentairemakers op de site van het documentaireplatform Holland Doc. Wie de DocBlogs leest, krijgt inzicht in het ontstaan van een documentaire. Maar dat niet alleen: het lokt tegelijk een hoop reacties en betrokkenheid uit van de bezoekers. Er is op Docblogs een levendige community ontstaan rondom documentaires. De kijkcijfer-politie zal misschien zeggen “Leuk die honderd reageerders, maar daarvoor gaan we geen documentaires van een paar ton maken”. Maar die honderd mensen zijn wel de mensen die tijdens het productieproces van zo’n documentaire voor waardevolle input kunnen zorgen.

Omdat een documentaire in mijn beleving vaak een kunstproject is, waarvan het script al helemaal vast staat – je wilt als maker toch een bepaald verhaal vertellen – zou zo’n intiatief van Human nog veel beter aansluiten bij programma’s als Tegenlicht waar vaker actuele onderwerpen worden aangesneden, waar bovendien genoeg discussie over kan onstaan. Ik weet zeker dat de Tegenlicht-kijker doorgaans een hoogopgeleid persoon is danwel een kritische kijk op de wereld heeft. Als de redactie die intellectuele wereldburgers aan zich kan binden in een community, en ze via een blog op de hoogte houdt van de onderwerpen die op de agenda staan, dan weet ik zeker dat een deel van de bureauredactie door deze community uit handen wordt genomen. Ik vermoed dat er geen enkel thema of vakgebied is te bedenken waarover de Tegenlicht kijker geen gefundeerde mening heeft. De kennis van deze community zou een verrijking kunnen zijn van de programma’s. Bovendien heb je een enorm reservoir aan deskundigen, mocht je iemand nog eens geïnterviewd willen opvoeren.

Nou wil het geval dat in 2006 Tegenlicht een samenwerking is aangegaan met Sargasso. De bloggers van Sargasso willen naar eigen zeggen aandacht geven aan nieuws dat terzijde is geschoven door de traditionele media, informatieve stukken schrijven over wetenschap, politiek of cultuur alsmede wat te doen aan vroeg-Ming dynastie fetishisme. Een slimme zet van Tegenlicht, want zonder eerst zelf een community op te gaan bouwen, vinden ze in de Sargasso-blogger en hun lezerspubliek geestverwanten. De samenwerking leidde tot levendige discussies over de Midden-Oosten-problematiek op Sargasso en uiteindelijk zelfs tot een zesluik over dit onderwerp bij Tegenlicht. Social media volgens het boekje! Maar het lijkt alsof daarna de liefde voorbij was. Uiteraard wordt er nog wel geschreven op Sargasso over uitzendingen van Tegenlicht, maar dat deden ze waarschijnlijk voor de samenwerking ook al. Jammer, want het beloofde veel goeds in de zomer van 2007.

Publieke omroepen en social media: Succesverhalen en gemiste kansen (3)

In mijn serie artikelen over de inzet van social media door publieke omroepen mag de VPRO niet ontbreken. Sterker nog: de VPRO is al zo’n oude rot in het vak, dat-ie een eigen aflevering krijgt. Er gebeurt daar teveel om op te noemen, dus bij deze een selectie van louter succesnummers.

3VOOR12Lokaal
De VPRO was zich al vroeg bewust van de kracht van het netwerk. Al in 2003 wist Erwin Blom dat je met een 3VOOR12-redactie van vier man misschien wel heel veel informatie en nieuws kon publiceren over de muziekindustrie en nieuwe bands in de minder gangbare genres, maar hij wist ook dat je nog heel veel meer niet kon publiceren. Niet alleen door tijdgebrek, maar vooral ook omdat je als Hilversumse redactie nooit de grassroots ontwikkelingen in heel Nederland onder ogen krijgt.

Wetende dat er in Nederland heel veel muziekliefhebbers zijn en ook heel veel bands proberen ooit op het podium van Paradiso te staan, werd het initiatief 3VOOR12 Lokaal geboren. Muziekliefhebbers kunnen zich per stad of regio aanmelden om gezamenlijk een vrijwilligersredactie te vormen die het muzieknieuws uit de regio publiceert op een website die door de VPRO in de lucht wordt gehouden. Het initiatief werd een instant succes en inmiddels zijn er zestien lokale redacties, waar gemiddeld zo’n twintig man zich in het zweet werkt om hun eigen muziekscene op de kaart te zetten. De beste nieuwsartikelen en de verrassendste bands halen het bovendien regelmatig tot de voorpagina van 3VOOR12.

Het mes snijdt hier aan twee kanten. De fans van 3VOOR12 kunnen zich aansluiten bij een sterk muziekmerk en zichtbaar worden voor een groot publiek, en de redactie ziet haar reikwijdte met honderden extra redacteuren gigantisch toenemen. Omarm je publiek en krijg er heel veel voor terug.

HappyVPRO
In mei 2004 maakte Bram van Splunteren voor Het Geluk van Nederland een programma over internetdaten met de titel MSN voor OSM (Ons Soort Mensen – MV). Bram zette de zoektocht van een man op internet naar een leuke date in scène, en maakte daar om het verhaal compleet te maken een zogenaamde datingsite bij, HappyVPRO. Uitgangspunt was een highbrow-versie te maken gebaseerd op de toen succesvolle site voor jonge meiden Happygirls.nl. Drie weken zou de site bestaan als bijlage bij het programma.

Die drie weken zijn inmiddels ruim vier jaar geworden, omdat er een enorme behoefte bleek aan een community van VPRO-ers. Nu is dat natuurlijk een abstract begrip, maar voor de mensen die zich aanmeldden was alles vanaf dag 1 helder: een VPRO-er heeft een redelijke opleiding genoten of is creatief, of beide. Dit maakte de gesprekjes op de site – een soort a-synchrone chat, of Twitter avant la lettre – direct enorm levendig. In notime werden er zelfs offline bijeenkomsten georganiseerd, waar overigens bleek dat de Amsterdamse VPRO-er toch wat anders was dan de Groningse variant. En hoewel de oorspronkelijke opzet een grap was, zijn er vele relaties uit voort gekomen.

De VPRO had zomaar een succesvolle niche-community gebouwd, waar inmiddels zo’n 15.000 leden een enorm hechte band hebben opgebouwd.

NING-communities
De succesverhalen van het laatste jaar zijn rgeelmatig gebouwd op het sociale platform van Ning. Ning is een platform waar iedereen in drie klikken een community kan maken rondom een willekeurig thema of onderwerp. Er zijn er inmiddels wereldwijd tienduizenden honderdduizenden gebouwd, maar wat moet je ermee als publieke omroep?

Bram van Splunteren heeft jaren na HappyVPRO een nieuwe succesvolle community opgezet rondom de Liefde. Ontstaan naar aanleiding van het televisieprogramma Café de Liefde zijn inmiddels 1.800 leden enorm actief in het bloggen of discussieren in woord en beeld over de geneugten en de rampen van de Liefde.

Een hele andere inzet van het Ning-platform zie je bij Landroof. Dit televisieprogramma neemt de bouwplannen in Nederland onder de loep. Onderliggende mechanieken in de ruimtelijke ordening worden blootgelegd. Thema’s als inspraak, subjectieve rapporten en eigendomsverhoudingen komen voorbij. Niet zelden worden regels met voeten getreden om maar een flatgebouw, bedrijventerrein of winkelcentrum te kunnen bouwen.

Landroof zorgt er met deze community voor dat inwoners van Nederland die zorgen maken over de natuur hun stem kunnen laten horen. Daar waar ze bij inspraakrondes aan de kant worden geschoven, vinden ze bij Landroof gehoor. De programmamakers zetten het publiek in voor de realisatie van onthutsende televisie. Inmiddels heeft Landroof de prestigieuze Prix Italia in de wacht gesleept in de categorie Empowering Audiences. Een schoolvoorbeeld van de succesvolle inzet van social media!

De VPRO heeft daarnaast een grote hoeveelheid weblogs, eigen YouTube-channels, Netvibes-universums en is aanwezig op Hyves, Last.fm, Flickr, MySpace, Flickr en zelfs op LinkedIn.

Publieke omroepen en social media: Succesverhalen en gemiste kansen (2)

‘Wat moet ik met Hyves?’ is de vraag die gesteld wordt tijdens een sessie op het NPOX-festival, het congres voor omroepmedewerkers op maandag 17 november 2008. Yme Bosma zal er zijn om de omroepmedewerkers hierbij te helpen. Het is een vraag waarvan ik me afvraag of die ook gesteld is bij het opzetten van de tientallen Hyves-profielen rondom televisieprogramma’s van de publieke omroepen.

Hyves is een platform dat nog steeds blijft groeien en bovendien wordt het veelal bevolkt door jongeren, een doelgroep die door de publieken nog steeds lastig te bereiken is. Nog niet heel lang geleden was de gemiddelde leeftijd van de kijker naar Nederland 1, 2 en 3 zo’n vijftig jaar. Dit gegeven zou een aanleiding kunnen zijn om je als omroep op Hyves te begeven.

Een andere reden zou de versplintering van het media-aanbod kunnen zijn. Zoals Jane van Laar een jaar geleden al schreef op De Nieuwe Reporter is het breed geprogrammeerde televisienet een concept dat niet heel lang meer te gaan heeft. De niche heeft de toekomst en Hyves is volgens haar bij uitstek de plek om niche-clubjes te bereiken.

Maar als je er langer over nadenkt, zijn deze twee redenen natuurlijk allebei niet echt relevant voor een groot deel van de omroepen. Als je met je programma’s vooral mensen van middelbare leeftijd bereikt, moet je niet op Hyves gaan zoeken naar aansluiting. Die vijftigers zitten daar niet. En er zullen altijd vijftigers zijn. En pas over zo’n dertig jaar zullen de vijftigers helemaal vertrouwd zijn met sociale platformen als Hyves. Dan is het wellicht vroeg genoeg. En wat de niche-gedachte betreft: er zitten op Nederland 1 nog steeds miljoenen kijkers met zijn allen gezellig op de bank naar programma’s als Boer Zoekt Vrouw te kijken.

Met dit in gedachten rondsurfend op Hyves zie ik inderdaad dat bijvoorbeeld de Hyves rondom de Thema-avond van de VPRO over Het Nahuwelijk welgeteld vier vrienden heeft en in een half jaar 41 keer is bekeken. En dat terwijl de Ik-heb-een-rare-ex-Hyves bijna drieduizend vrienden heeft. Aan het taalgebruik af te lezen zit hier inderdaad een flink jongere doelgroep. Ook veel andere Hyves-pagina’s rondom televisieprogramma’s worden bar weinig bekeken en trekken weinig tot geen vrienden. Man Bijt Hond heeft er welgeteld één: Bea. NCRV’s Babyboom-pagina op Hyves heeft er na ruim een jaar welgeteld drie.

De BZT-Show Hyves daarentegen, die naar verluidt wordt beheerd door de NCRV, richt zich op jongeren en heeft ook een aanzienlijke hoeveelheid vrienden. De NCRV doet er dan ook veel aan om het leuk te maken voor de doelgroep. Veel video’s, regelmatig een poll en aankondigingen van de opnames en uitzendingen.

Andere zeer succesvolle Hyves-pagina’s rondom programma’s van de publieke omroep zijn meestal ook op jongeren gericht en vaak al een tijd geleden door fans zelf ingericht. Kijk naar Rembo&Rembo of Buurman en Buurman, beide zeer succesvolle VPRO-jeugdprogramma’s die op de betreffende Hyves-pagina’s in ieder geval duizenden vrienden hebben en een hoop gekrabbel teweeg brengen. Wat kan je daarmee als omroep? Ik citeer graag Antoinette Hoes die mij op Twitter suggereerde: Steal the social network! Oftewel: zoek die fans op, sluit je als omroep aan bij de bestaande clubs op Hyves, meng je in de groep en draag voor de groep waardevolle dingen bij. Daarmee verdien je credits en bindt je mensen aan je.

Ik ben benieuwd wat jullie voor mogelijkheden zien voor de omroepen en programmamakers op Hyves. En dan voor alle anderen dan Paul de Leeuw. Want ook al heeft hij anderhalf jaar geleden voor het laatst geblogd op zijn pagina, zijn 122.473 vrienden weten er in ieder geval onderling een feest van te maken.

Publieke omroepen en social media: Succesverhalen en gemiste kansen (1)

Van de publieke omroepen mag je verwachten dat ze social media op grote schaal inzetten om het publiek te leren kennen en aan zich te binden. Maandag 17 november modereer ik een workshop op het NPOX Festival, waarin omroepmedewerkers wordt gevraagd na te denken over de optimale inzet van social media voor hun omroep of programma.

Op dit weblog zal ik de komende weken onderzoeken welke succesvolle initiatieven er al worden ontplooid op dat vlak, en welke gemiste kansen er zijn. Gezien de enorme hoeveelheid omroepen en programma’s kan ik natuurlijk slechts een fractie overzien. Ik wil dan ook niet de suggestie wekken een sluitend overzicht te geven, en nodig daarom de lezers uit in de commentaren ook voorbeelden aan te dragen.

Als aftrap wil ik kort twee actuele programma’s bekijken. De AVRO heeft met Op zoek naar Joseph een kijkcijferhit te pakken. En de betrokkenheid van de kijker zie je direct terug op het verder vrij droge initiatief AVRO Communities. Dit onderdeel van de AVRO site vat alle sociale activiteit van de AVRO onder twee thema’s: Forums en Weblogs. Maar hoe eenvoudig van opzet ook, de weblogs van de deelnemers aan Joseph zijn enorm populair. Er zijn berichten met meer dan duizend reacties! Dat noem ik een succesvol initiatief.

Een gemiste kans vind ik die andere hit, namelijk De Reünie. Rob Kamphues trok met de laatste uitzending 2,2 miljoen kijkers! De KRO heeft hier goud mee in handen. Maar op internet is slechts (achtergrond)informatie te vinden over de uitzendingen. Als bezoeker kun je een oproepje plaatsen voor je eigen reünie, maar dat is het dan ook. Waarom niet een community opgezet? Je bezoekers vullen in korte tijd een enorme database met school- en klasseninformatie. De reünie van de bezoekers kan op internet al een aanvang nemen. En als je geluk hebt, vind je als redactie op die manier ook nog de pareltjes waarmee je volgende week weer die 2,2 miljoen kijkers trekt.

Weet je ook van een succesvol initiatief of een gemiste kans? Laat het me weten in de commentaren.